Nowe fotografie z wymiany agencyjnej oraz autora, nie prezentowane na portalu www.lanciaklub.pl . Niektóre ze znanych nam imprez ale w innych ujęciach. Co bardziej podziwiać, piękne Lancie czy piękne dziewczyny?

Jeszcze przed fuzją Lancii z Fiatem w 1969 r., konstruktorzy Lancii opracowali pierwszą w dziejach firmy konstrukcję amfibii, pojazd bardzo trudny w konstrukcji i wdrożeniu do produkcji. Właśnie to wdrożenie udało się przy zespoleniu wspólnych sił z Fiatem, czego efektem była dobrej klasy amfibia Lancia oznaczona symbolem 6640A.

Zebrałem zbiór dawnych plakatów i zdjęć reklamowych Lancii z lat 1950-1980, różne modele przedstawione z modnymi wówczas trendami reklamowymi, grafikami i zdjęciami. Były to czasy gdzie jeszcze nie było w masowym użyciu komputerów, a grafika powstawała dzięki talentowi dawnych copywriterów i fotografów.

Orca swoim kształtem nadwozia wyznaczyła kierunek, na tym wzorcu powstały inne opracowania. W swoich założeniach twórca tego samochodu studio ItalDesign pod ręką G. Giugiaro wyznaczyło kierunek projektowania nadwozi, pewne trendy, długa kreska, prostota, bez upiększeń, czystość formy.

Koniec roku to czas podsumowań, wspomnień i wręczenia dyplomów które to wręczyłem prezesowi AM Jerzemu Piotrowiczowi, dyplomy są dwa jeden z okazji mijającego jubileuszu 75.

Mijający rok to pora wizyt, wspomnień i podsumowań. Wybrałem się do Gdyńskiego Muzeum Motoryzacji w Gdyni - Chyloni gdzie wśród moich przyjaciół Witolda Ciążkowskiego (wł. muzeum) jego syna Karola i kustosz muzeum p. Joli, mile spędziłem czas.

Zwiedzając słoneczną Italię trzeba koniecznie odwiedzić Turyn (Torino), stolicę Alp i stolicę Piemontu, leżący na północy Włoch. Miasto liczy ok. 2 mln. mieszkańców, jest ważnym ośrodkiem włoskiej gospodarki, przemysłu m.in. samochodowego, spożywczego, centrum włoskich wydawnictw, drukarni, telekomunikacji, filmu, kultury, nauki, designu i reklamy. Turyn jest stolicą światowego wermutu, miastem sportów zimowych i letnich.

Miło mi donieść że zostały przyznane dyplomy wraz z upominkami za ciekawe przedsięwzięcia, imprezy, inicjatywy związane z motoryzacją za rok 2011. Otrzymali je:

Rajdy samochodowe mają także swoje malownicze obrazki, szczególnie do nich zaliczyć trzeba „loty” czyli wyskok z ufałdowanej, spadzistej trasy, lot i efektowne lądowanie. Wszystko dzieje się w ułamkach sekund ale nie da się ukryć że auto leci, co zarejestrowali znakomici fotografowie.

Do ślubu dobre jest każde auto, jakie wybieramy to kwestia gustu, oryginalności i małego szaleństwa. Jedni wolą okazałe limuzyny, inni auta nietypowe i te które lubią, tu panuje pełna dowolność. Wszakże do ślubu jedzie się raz, więc i pojazd powinien być ze szpanem i na długo zapamiętany.

Przemysł samochodowy Szwajcarii jest stosunkowo mniej znany, bo kraj ten kojarzy nam się choćby z zegarkami i czekoladą. W przedwojennym rejestrze firm karoseryjnych (coachbuilder) widnieją 53 firmy zajmujące się projektowaniem i produkcją modelowych krótkich serii samochodów, niektóre po licznych przeobrażeniach dziejowych istnieją do dzisiaj. Do czołowych firm tej branży trzeba zaliczyć Carrosserie Lagenthal AG założoną przez Fritza Grogga w 1929 r. w mieście Lagenthal, kanton Bern dystrykt Oberaargau.

Austriacki Klub Lancii został założony w 1989 r. , zrzesza ok. 45 członków i ma wielu sympatyków. Małe jest piękne jak ktoś powiedział, austriacki klub to wzorowa organizacja, kilka zlotów sympatyków rocznie (och żeby tak u nas!), wiele atrakcyjnych spotkań, w klubie też kultowe autka, właściwie cały przegląd powojennej produkcji m.in.: Aurelia, Flaminia, Flavia Coupe, Fulvia, Gamma Berlina i Coupe, Beta w pełnej serii, Delta Integrale, 2000 i inne.

Rzeczywiście imponowała wszystkim, sylwetką, osiągami, gamą modeli, do dzisiaj wzbudza podziw i zainteresowanie, jest jak większość Lancii ponadczasowa. Produkowana była w latach 1972-1984, zastąpiła zasłużoną Fulvię. Beta była pierwszym nowym modelem po przejęciu Lancii przez Fiata w 1969 r.

W historii motoryzacji podobnie jak w innych dziedzinach zawsze ktoś był pierwszy i coś wynalazł, zbudował, zaprojektował. Kiedy producenci podzielili już samochody na grupy, klasy i rodzaje cały ten spokój zburzył znany włoski stylista Giorgio „Giorgietto” Giugaro (Italdesign) który zaprojektował pod marką Lancia nietypowy pojazd zwany Megagamma.

Lancia Gamma była autem wyjątkowym, wszystkie odmiany łącznie z prototypami wyszły z biura Pininfariny i były dziełem najlepszych pracujących tam stylistów. Ewenementem jest fakt że Gamma nie miała części wspólnych z Fiatem, był to model na wskroś oryginalny któremu było bliżej do …Ferrari i Maserati.

  W jednej z sopockich kawiarenek w ciepły jesienny październikowy wieczór spotkałem się z Bernardem Dornowskim i jego uroczą małżonką Anią. Rozmawialiśmy oczywiście o zespole Czerwone Gitary, ale przez przypadek wydało się że ex muzyk z Czerwonych Gitar z małżonką szaleli kiedyś …Lancią Deltą, a jak to było, opowie nam sam.

Rozmowę z Michałem Rębiszem z Gdańska, młodym właścicielem pięknie utrzymanej Lancii Kappy przeprowadził Edward Poskier. Michała spotkałem na zlocie towarzyskim Alfy Romeo w Gdyni na Skwerze Kościuszki (Szpaner Plac) początkiem października 2011, gdzie niemrawo „przytulił” się swoją Lancią do grupy aut fanów Alfy.

  „D” – jak Dominacja Lancii na torach wyścigowych lat 50. XX w. To były lata chwały wyścigówek Lancii i tych wspaniałych kierowców którzy zasiadali za kierownicą bolidów. Aby upamiętnić te chwile wielu artystów utrwaliło je na obrazach, grafikach, artystycznych fotografiach, modelach. W czasach gdy nie było komputerów, rewolucyjnych technik fotograficznych, trzeba podziwiać tych twórców którzy zatrzymali czas pędzlem, ołówkiem, utrwalony na kliszy, na modelach w różnych technikach.

  Przeglądając fachową prasę dotyczącą stylistyki samochodowej natykam się na piękne projekty związane z Lancią. Chciałbym przypomnieć dwa, właściwie nie tak odległe opracowania, które miały wskrzesić dawne kultowe modele Lancii D-24 i Prismę.

Lancia - marka legendarna i kultowa w świecie motoryzacji stała się od dawna obiektem zainteresowania restauratorów, kolekcjonerów i pasjonatów. Na to aby obecne aktualne modele Lancii z domieszką Chryslera stały się kultowe nie ma co liczyć, więc pielęgnujmy te klasyki Lancii które jeszcze możemy spotkać.

W moim omawianiu włoskich firm stylistycznych nie może zabraknąć jednego z najzdolniejszych designerów który w Turynie założył własną firmę Carrozzeria Viotti (1920-1964). Zaczynał od montażu podzespołów zleconych przez różne firmy motoryzacyjne, by montować całe pojazdy także pod swoją marką.

Firmę Carrozzeria Maggiora SpA („Martellaria Maggiora”) zał. w roku 1925 Arturo Maggiora. Pierwsza siedziba i zakłady mieściły się w Moncalieri k. Turynu. Firma jak wiele podobnych w tym czasie we Włoszech szukała zamówień od wielkich firm motoryzacyjnych, wykonując podzespoły, podmontaże, przejmując małe zlecone serie wyrobów.

To że Lancie potrafią skroić nie tylko Włosi pisałem w artykułach o coachbuilderach Pourtout (Francja) i Sodomce (Czechy). Byli także inni zdolni i niespokojni, należał do nich Fritz Ramseier z Worblaufen w Szwajcarii, który założył w roku 1929 własną firmę Worblaufen – Carrosserie Fritz Ramseier & Co, Switzerland. Nieprzeciętnie zdolny stylista, projektant i mechanik w jednym Fritz Ramseier swoimi projektami umiał zainteresować wielkich samochodowego świata ówczesnych lat.

Zrzeszeni w kluby i organizacje by dać dowód przywiązania do marki Lancia. Takich klubów jest wiele na świecie, wymienić trzeba choćby te najbardziej znane...

Lancia od początku swoich dziejów była obiektem chętnie fotografowanym, auto nietuzinkowe, oryginalne, zadziwiające rozwiązaniami, gwiazda tras i torów wyścigowych, szczególnie piękna gdy ubrana w nadwozia znanych kreatorów – stylistów pobudzała i intrygowała. Auto sław, ludzi bogatych, ludzi z charyzmą było i jest ciągle na fali.

UWAGA: Artykuł zawiera fotografie drastyczne i mocne w swoim wyrazie.
Ludzie słabi i wrażliwi, proszeni są o nieoglądanie zdjęć!

Koniec lat 50. to boom na vany, busy, małe furgony. Potrzebę takiego auta stworzyło życie. Miał być mały, oszczędny, tani, a przede wszystkim pojemny. Lancia nie pozostawała w tyle za rynkiem i po udanych próbach z furgonami na bazie modelu Ardena i Appia model C83 (patrz fotografie), będąc trendy wraz z innymi producentami w roku 1959 wprowadza model nowoczesnego jak na tamte czasy „Jolly”.

Każda marka ma swoje wydawnictwa, bo w ten sposób można przekazać informacje dla użytkowników i historię dla pokoleń. Lancia tą historię ma wyjątkowo piękną obfitującą w malowniczy czas założenia firmy, życia jej właściciela, wprowadzone rozwiązania techniczne, wyczyn, wyścigi i nowości. O tym pisali i piszą kronikarze dziejów marki, autorzy znający dzieje firmy, ludzi którzy markę tworzyli, finalne wyroby i igrzyska z ich udziałem.

Miło mi odnotować powstanie organizacji zrzeszającej właścicieli marki Lancia w Izraelu. Powołana w 2010 r. przez fana tej marki, znawcę motoryzacji, świetnego managera i administratora Alona Fleischera (na fotografii w okularach) organizacja nosi nazwę Israel Lancia owners. Pod koniec 2010 r. skupiała 32 członków i wielu sympatyków.

Magiczna Lancia jej piękno, osiągi, sportowe sukcesy, codzienność, zostały dostrzeżone przez setki artystów na świecie. Powstały obrazy olejne, akwarele, grafiki, szkice, projekty stylistów, makiety, plakaty, artystyczne fotografie, painting & airbrush, grafika na tkaninie (sito druk), a w najnowszych czasach daleko przetworzone kompozycje grafiki komputerowej.

Włochów zawsze cechowała spontaniczność, żywiołowość i ogromny zapał w organizacji wyścigów samochodowych. Europa jeszcze nie pozbierała się ze zniszczeń drugiej wojny światowej, a ludzie domagali się igrzysk, wyścigów i rywalizacji. Czas uciekał, ludzie chcieli powrotu do normalności.

W młodości Benito Mussolini interesował się dziennikarstwem i polityką. Jego wielką pasją już od młodych lat były także samochody, włoskie samochody, wyścigi i kierowcy. Zasiadał za kierownicą ulubionych marek, próbował sił w małych pokazowych wyścigach i rajdach (Alfa Romeo P3).

Trudne lata powojenne w zniszczonej wojną Europie w tym także Italii są inspiracją dla wielu śmiałków i odważnych na rozpoczęcie własnego interesu w branży samochodowej. Włochy były kuźnią wynalazców, ludzi z wizją i marzeniami, przede wszystkim ludzi zdolnych i pracowitych. Takim był Sebatino Paganelli z Neapolu, który w 1946 r. otworzył własny warsztat budowy samochodów.

Carrozzeria Allemano (1928 – 1965), to wielce zasłużona dla włoskiego coachbuilders turyńska firma, założona w roku 1928 przez Serafino Allemano. Początki firmy to warsztat naprawy samochodów, zdobywanie doświadczenia by w roku 1935 budować nadwozia samochodowe na seryjnych podwoziach włoskich firm.

Od dawna w moim bloku prasowym w swoich felietonach żyję historią Lancii, którą staram się przedstawiać i przypominać czytelnikom. Legenda Lancii należy do jednych z najbardziej pasjonujących w dziejach światowej motoryzacji, wygląda na to że ta legenda dobiega końca.

Dla fanów Lancii oddanie wizerunku tej marki, całego modelu, symbolów atrapy itp. dla Chryslera z którą Fiat ma fuzję i Lancię ożenił, jest tragedią. Także Chrysler próbuje przywdziewać szatę Lancii. Marka Lancii utożsamiana z silną własną indywidualnością, dokonaniami, historią, mająca rzesze fanów na całym świecie zmienia wizerunek oddaje swoje „ja”. W Europie „amerykanów” nikt za bardzo nie lubi, ich nieobliczalne plany często kończą się upadkiem firm,  upadkiem własnej historii, zamykaniem zakładów, zwalnianiem ludzi, tą sytuację przerabiali ostatnio  GMC, Ford, Chrysler także mniejsi wytwórcy.

Po nieudanej próbie wejścia na amerykański rynek Lancii Aurelii B 52 Coupe Ghia Junior B 1953, kolejną próbę podboju Ameryki podejmuje wspólnie Lancia i Pininfarina pokazując już w 1955 (salon w Turynie) piękną i na wskroś nowoczesną Aurelię B 56 Florida, samochód przebojowy i wzięty jak ze snu!

Oglądając stare fotografie dawnych Lancii, nasuwa się podobieństwo niektórych modeli z końca lat 30. i z początku 50. do klasycznej linii nadwozia określanej jako angielskiej. Angielski konserwatyzm, i niereformowalna szkoła nadwozi angielskich samochodów stała się z czasem klasyką tematu. Arystokratyczna linia nadwozia, klasa, spokój, bogate eleganckie wykończenie było domeną angielskich firm.

W latach 50. Lancia Aurelia B20 wyznaczała kierunki, auto o rewolucyjnych jak na tamte czasy rozwiązaniach technicznych, budziło wiele emocji, zarówno konstruktorów, kierowców jak i użytkowników. Styliści, producenci niszowi przedstawiali coraz to nowe wersje i modyfikacje Aurelii B 20.

W swej historii Lancia nie oparła się amerykańskim klimatom i tak powstał model Aurelii B 52 Ghia Junior B także występujący pod nazwami Lancia Aurelia B 52 2000 Coustom Ghia – „Barn Find”. Model ten klimatem nawiązuje do amerykańskich konstrukcji z lat 50. i łudząco przypomina projekty Mercurego i Hudsona, także innych „pancerników” w tego okresu.

Bez wątpienia Carrozzeria Francis Lombardi przeszła do historii włoskiej motoryzacji, a sam jej właściciel jawi nam się jako człowiek odważny, zmysłowy o wielu talentach i wielkiej charyzmie. W 1948 r. powstaje genialny projekt Lancii Aprilii Francis Lombardi „Woody” w kolonialnym-anglosaskim stylu, charakteryzuje się elementami drewnianymi w stylistyce nadwozia.

Nowa Delta jakkolwiek wygląda świetnie, ale czy jest to Lancia… (Jean de Barsy)
Przytoczyłem tu niewielki skrót opinii o nowej Delcie wielkiego belgijskiego restauratora zabytkowych samochodów, jednego z największych na świecie autorytetów, miłośników i znawcy samochodów Lancia.

  Po sukcesach modelu wyścigowego 037 zespół konstruktorów Lancii i Abartha pod wodzą inż. Claudio Lombardiego już w roku 1983 szykował następcę którym okazała się Lancia oznaczona symbolem S4 wyprodukowana w małej serii w wersji cywilnej Stradale i wyścigowej Rally. Samochód był kwintesencją dotychczasowych dokonań Lancii w dziedzinie rajdów i wyścigów

  Lancia o tyle zadziwia motoryzacyjny świat że w swojej historii produkowała wszystkie typy samochodów osobowych, samochody użytkowe i ciężarowe, autobusy i trolejbusy, samochody specjalne i wojskowe, to ewenement w historii światowej motoryzacji, niewiele jest takich firm. Także do tej szerokiej gamy możemy dopisać reprezentacyjne prezydenckie limuzyny.

  Wszystko zaczęło się w 1911 r. kiedy to Automobile Club de Monaco pod patronatem księcia Monaco Alberta I postanowił organizować międzynarodowe rajdy samochodowe. Od tej pory trasa tego Rajdu tradycyjnie przechodzi wzdłuż Riwiery Francuskiej oraz południowo-wschodniej Francji i podzielona jest z reguły na dwadzieścia parę etapów (co roku różna ilość etapów). Spotykamy na trasie stosunkowo ciepłe miejsca klimatycznie i dla urozmaicenia śnieżne i lodowate odcinki górzyste w tym najtrudniejszy Col du Turini, etap słynny z „nocy Turini” - efektowna jazda nocna.

  Każda marka samochodowa ma swoje charakterystyczne cechy po których jest rozpoznawalna. Są to logo – znak firmowy, zastrzeżony marki towarowej jest on podstawą rozpoznania i identyfikacji marki, więcej znajdziemy na tabliczce znamionowej pojazdu. Do firm które są wierne od samego początku swojemu wizerunkowi emblematu firmowego zaliczany jest np. Daimler Mercedes - Benz czy Ford. Lancia w 2007 unowocześniła (?) swoje logo „wyrzucając” kilka elementów jak włócznię i flagę, pozostawiając stylizowaną tarczę.

  Reklamować Lancie można wszędzie i na wszystkim, pomysły magików od reklamy są coraz to oryginalniejsze. Koncern Fiata współpracuje z winnicą Scrimaglio w Nizza Monferrato (Piemont), założonej w XIX w. i tamtejsze wina produkuje się m.in. pod nazwami marek włoskich samochodów: Fiat, Lancia, Alfa Romeo, a także klubu piłkarskiego Juventus Turyn (własność Fiata).

  Aurelia należy do największych sportowych legend Lancii, trochę przyćmiły ją późniejsze sukcesy Fulvii, Stratosa, 037 czy Delty Integrale, ale sportowa legenda Lancii zaczęła się od Aurelii. Szybki rozwój motoryzacji w latach 50. zaowocował nowymi i śmiałymi rozwiązaniami technicznymi. Z jednej strony konstruowano auta małe i tanie dla mas, z drugiej konstruktorzy prześcigali się w często rewolucyjnych rozwiązaniach technicznych.

  Kobiety kochają Lancie, nikt już się nie zastanawia dlaczego tak jest, bo jest to prawda oczywista. Napisałem już kilka artykułów i przedstawiłem dziesiątki zdjęć gdzie partnerkami Lancii są piękne kobiety, widzimy to na salonach samochodowych, pokazach, wszędzie gdzie pojawia się Lancia tam spotkać możemy Bella Ragazzę.

  W światowych serwisach spotykam co raz to nowe, nieznane i piękne fotografie Stratosa, auto o nieprzemijającej urodzie, do tego ciągnąca się za nim legenda sportu, wyczynu. Myślę że czas który nas postarza, jednocześnie każe wspominać, przywoływać myśli, snuć rozważania o naszych czterokołowych idolach i tak ciągle piszemy o tym autku.

Myślę że ten Klub sympatyków Lancii bardzo przypomina nas z lanciaklub.pl Ludzie spontaniczni, wielbiciele marki o której wiedzą wszystko, lubią się spotykać, zabawić, porozmawiać o swoich autkach, problemach i planach. Mają prosty i komunikatywny portal poprzez który się łączą, mają chęci i serca do działania, prowadzą ożywione kontakty z innymi podobnymi klubami, kontrolują sprawy Lancii i ruchu jej sympatyków w Grecji.

Z moich tegorocznych wędrówek po Europie tym razem znalazłem lokal Lancii w pięknej Antwerpii. Miła niespodzianka że i tu spotkałem klimaty Lancii w gastronomii! (Italian Restaurant). Jest to pierwszy lokal na świecie (!) z nazwą oficjalną Lancii, został otwarty w styczniu 2007 r. wg koncepcji i pomysłu znanego restauratora Yannicka Berkvensa. Lokal proponuje włoską kuchnię z północy kraju, smaczne potrawy i włoskie drinki Martini (które pasują do tematu).

Położony w trochę zagmatwanym zaułku przy Frierdrichstrasse 180-184 „Quartier 110” (róg z Mohrenstrasse) w centrum Berlina lokal firmowy Lancii może się podobać. Idealne miejsce na leniuchowanie przy dobrej aczkolwiek trochę gorzkiej kawie Illy (włoski klasyk). Nowoczesne i ciekawe wnętrze przytłacza piękną aranżacją wykonaną z niemiecką solidnością i dokładnością. W lokalu gwiazdą jest eksponowana nowa Delta którą możemy dowolnie oglądać (modele się zmieniają).

Witamy w świecie gwiazd i arystokratów, których nazwiska związane są z samochodami Lancia. Dołącz do Marcello Mastroianni i Richarda Gere, poznaj klimat jedynej takiej kawiarni na Słowacji. Splata się tu tradycja i nowoczesność samochodów Lancia, zapraszamy do stylowych wnętrz o niepowtarzalnej aranżacji i wzornictwie. Witamy w Lancia Cafe!

Zniszczona wojną Europa w tym Włochy potrzebowały taniego małego auta dostawczego o wszechstronnym zastosowaniu. Do roku 1954 produkowany był van/truck oparty na modelu Ardea. W tego rodzaju konstrukcjach wyspecjalizowały się wiodące firmy europejskie, Lancia nie pozostawała w tyle i także przedstawiła swoją propozycję. Rok 1954 na salonie turyńskim debiut użytkowej Lancii C83 w kilku wersjach nadwoziowych.

  Oglądając barwne nadwozia wyczynowych Lancii w grafice sponsorów ktoś powiedział …Lancia idzie na wojnę, jest w tym trochę prawdy. Lancia bogatsza, silniejsza i rozpoznawalna jechała walczyć na torach i trasach rajdowych świata. Jechała by zwyciężać, propagować włoską myśl techniczną, umiejętności swoich kierowców, a także włoskich sponsorów. Sport i wyczyn musi mieć sponsorów, bogatych sponsorów, bez tego zastrzyku finansowego nie było by legendarnych konstrukcji, spektakularnych zwycięstw.

  Życie na tym świecie polega także na doznaniach, ludzie w coś wierzą, coś kochają, coś zbierają czemuś są wierni. W tym zapędzonym świecie aby często nie zwariować skupiają się na wybranym temacie który drążą i pielęgnują. Jak ktoś powiedział ludzie z pasją nie znają czasu, są pracoholikami, choć zakręceni zapracowani żyją ponoć dłużej. Lancia - kawał historii nie tylko włoskiej ale i światowej motoryzacji, to historia ludzi którzy tę markę i jej świat tworzyli i tworzą

  Widząc logo tej firmy chciałoby się powiedzieć „Z jak Zorro”, bo Zagato podobnie jak Zorro nieźle narozrabiał we włoskiej stylistyce, dowiódł że jest jednym z największych i do tego jest mediolańczykiem, dając zadufanym wówczas turyńczykom do wiwatu.

Niecałe trzy lata (1971-1974)  trwała produkcja Lancii 2000 która zastąpiła wysłużoną Flavię, choć model 2000 wydaje się na wskroś nowoczesnym autkiem jak na tamte czasy to wiele podzespołów pochodziło od Flavii. Zwraca uwagę symbolika nazwy modelu, tu wyjątkowo odstąpiono od nazwy słownej, stosowanych liter greckiego alfabetu czy wdzięcznych nazw imion żeńskich, tak w ogóle to w powojennej historii Lancii tylko trzy seryjne modele sygnowano cyframi czyli omawianą Lancię 2000, Y10 (późniejszy Ypsilon) i kultowy wyczynowy 037, nie licząc specjalnych modeli wyścigowych LC i serii D Formuły 1.

Mój felieton rozpocznę od  nakreślenia roli i dziejów włoskich firm nadwoziowych, stylistów i ich dzieł w historii motoryzacji  z wątkiem oczywiście Lancii. Kształt i stylistyka nadwozi samochodowych to pierwsza estetyczna ocena samochodu. Od wielu lat najbardziej wziętymi stylistami nadwozi samochodowych są włoskie firmy karoseryjne i słynny na świecie włoski  Ital Car Design. Do klasyki tematu przeszły już takie firmy jak: Pininfarina, Ghia, Bertone, Zagato, Giugaro, Francis Lombardi, a także mniej znane w Polsce: Touring, Casaro, Castagena, Borsami, Savroi, tych firm jest znacznie więcej.

Dawna mała Czechosłowacja to istne zagłębie firm samochodowych któż z nas nie zna takich kultowych już marek jak: Skoda, Tatra, Laurin&Clement, Aero, Praga, Jawa (oprócz motocykli produkowała małe samochody), to tylko ci najważniejsi. Do tej listy trzeba dodać zasłużoną firmę dla czeskiej motoryzacji Sodomka Carrosserie zał. w 1895r. przez coachbuildera Josefa Sodomka.  

Niezdecydowanie i zbytnia asekuracja wdrażania nowych wspaniałych samochodów sprzątnęła Lancii (Fiatowi) wielkie pieniądze. Tych przypadków niezdecydowania się podjęcia produkcji opracowanych konceptów było w Lancii bardzo dużo że wspomnę tylko: Lancię Megagamma pierwszy van na świecie, projekt ten wdrożyli inni, kanciasta i pudełkowata Orca także stylistykę podłapali inni, cudownie piękny Kayak, niestety nie wdrożony, wreszcie nowa Fulvia Coupe także nie wdrożona. Z tym ostatnim projektem było już blisko …do produkcji seryjnej, ale jakieś względy stanęły na przeszkodzie.

Przeglądając dawne wydawnictwa, plakaty i czasopisma natykamy się na zdjęcia które przywołują dawne czasy, dawniejsze firmy te które istnieją i te zapomniane w różny i ciekawy sposób reklamowały swoje samochody. Już wówczas magnesem była piękna kobieta, modelka, nie znano jeszcze pojęcia hostessa czy cool-girls, a producentom obca była sex-reklama.  Świat poszedł naprzód komputery, zdjęcia cyfrowe, śmiałe sesje, nowe trendy, technika XXI wieku nie przekreśliła jednak roli pięknych kobiet w reklamie samochodów.

  Modelki i samochody to temat wdzięczny i już historyczny, bowiem wraz z pojawieniem się pierwszego samochodu pojawiły się u jego boku piękne panie co jeszcze bardziej zaostrzyło obraz. Nie wyobrażam sobie wielkiej wystawy, salonu samochodowego bez pięknych pań, to nieodzowny atrybut prezentacji każdego nowego modelu, oglądając nowy pojazd i modelkę nie wiadomo co bardziej podziwiać, za wiele piękna na raz!

Długo namyślałem się jaki wybrać samochód na moje plenery, śluby, zdjęcia reklamowe, wybór padł na Lancię Delta, samochód piękny, wspaniały, budzący zachwyt, uważam że te potwierdzenia znalazłem na waszym portalu www.lanciaklub.pl przy okazji gratuluję Panu znakomitych artykułów! Przyznam że w wyborze samochodu kierowałem się pięknem, nie znam się zbytnio na technice, ale z tą także w Lancii jest znakomicie.

  Francuz Marcel Pourtout jest moim ulubionym coachbuilderem, legendą wśród wykonawców karoserii na świecie, był największym konkurentem dla włoskich designerów okresu międzywojennego, jego projekty i wytworzone samochody przeszły do kronik najpiękniejszych i najdroższych samochodów świata. Nim omówię dzieje Lancii w jego firmie opowiem krótką historię.

  Zostałem zaproszony przez Tadeusza i Adama Lustiga do Gliwic na paradne jazdy po Gliwicach ich odrestaurowaną Lancią Flaminią rocznik 1963. Flaminia auto „gwiazd” model kultowy ponoć jedyny w kraju zrobiło sensację na ulicach Gliwic. Wrażenia z jazdy znakomite, obszerna przednia kanapa, dużo miejsca, dobra widoczność, przednia szyba i wycięcia drzwi przednich kojarzą się z amerykańskimi autami z lat 60.

  W kraju kwitnącej wiśni Lancia?, tak!, działa tam prężnie Lancia Club Japan zał. w 1992 r., skupiający ponad 100 samochodów tej marki i liczy ponad 400 członków i sympatyków marki. Prezydentem tego Klubu jest Sato Yoshihiko, zasłużonym sekretarzem Tomoyasu Kato. Klub posiada również swoje biuro w Londynie.

  Mam do tego autka specjalny sentyment, uważam że Thema była jedną z najlepszych konstrukcji Lancii, samochód niby prosty z wyglądu (kanciak), poczciwa limuzyna, a jednak z niesamowitą charyzmą, chciałbym tu przypomnieć najbardziej prestiżową, najsilniejszą i o sportowym zacięciu Themę 8.32. Nim zacznę opisywać ten wózek, pozwolę sobie przypomnieć dzieje ogólne modelu Thema.

  Prezentuję po raz pierwszy w polskich mediach unikatowy plakat „Lancia samochód gwiazd” obrazujący wielkich tego świata którzy pokochali Lancię. Co powoduje magię tej marki? na to pytanie nie potrafi nikt odpowiedzieć, bowiem zapewne każdy wskaże inne powody dla których kocha tę markę, na pewno znajdą się tu argumenty: klasa, niezawodność, piękno, osiągi, historia, wyczyn, wygoda, popularność… Samochód wielkich tego świata, aktorów, polityków, konstruktorów, sportowców, piosenkarzy i zwykłych ludzi, którzy tak jak gwiazdy zapragnęli mieć trochę legendy i piękna dla siebie.

  Justyna Norka, krakowianina cechuje wyjątkowa skromność i brak własnej autoreklamy, znakomity polski stylista samochodowy już o międzynarodowej sławie, niechętnie mówi o swoich sukcesach, dziennikarze tropią jego dokonania i dla potomnych opisują. Ostatnimi czasy polscy styliści mocno wdzierają się na wyżyny zarezerwowane kiedyś dla Włochów czy zdolnych bogatych designerów. Nas Polaków na szczyty sławy zaprowadziły talent, upór, przypadek i szczęście.

  Rzadko się zdarza aby małżeństwo miało wspólną pasję w tym przypadku do samochodów Lancia. Przemysław Wicikowski (l.29) z Chojnic z zawodu budowlaniec z żoną Karoliną kochają Lancie. Pierwszy samochód Pan Przemysław kupił pod namową żony była to Kappa 2.4 benzyna, podobną mieli ich znajomi więc auto im się bardzo spodobało, chociaż jak wspominają ich pierwszym autem miał być Opel Omega.

…Źrenice, brwi, spojrzenie, oczy wpatrzone, ciemne, chłodne, głęboko osadzone z odrobiną szaleństwa w kącikach Tak, tu nie ma wątpliwości chodzi o nową Lancię Deltę której przód zaprojektował genialny polski designer Janusz Kaniewski, a przytoczony cytat pochodzi z katalogu marki Kaniewski Haute Design.

Jedyny egzemplarz w kraju! z 1973 szt. wyprodukowanych na świecie, mowa tu o unikatowym modelu Maserati 3500 GTI rocznik 1963, podrasowany silnik osiąga moc 255 KM i przyspiesza w ciągu 20 sek do 200 km/h. Maserati to jest ozdobą Muzeum Motoryzacji rodziny Peda w Gostyniu, wśród wielu ciekawych eksponatów to właśnie Maserati przeciąga największą uwagę. Samochód znaleziono w Stanach Zjednoczonych, po perypetiach ściągnięto go najpierw do Niemiec, potem do Polski, było to w czasach gdy nie tak łatwo jak obecnie sprowadzić auto z USA.

  Firmę Carrozzeria Touring założył w Mediolanie w 1926 r. Felice Bianchi Anderloni (1882-1948), powstała poza Turynem dając opinię że „carrozzeria” nie jest wyłącznie turyńską specjalnością. Felice zatrudniony był wcześniej jako kierowca doświadczalny w firmie Isotta Fraschini, trudnił się także załatwianiem interesów dla Peugeota we Włoszech. Felice postrzegany był jako wybitny konstruktor, na piękno jego dzieł pracowali u niego zdolni styliści.

  Kiedyś napisałem że historia Lancii to najpiękniejsza historia firmy samochodowej na świecie. Ludzi skupionych wokół Lancii cechowała wielka ambicja, pomysłowość, fantazja, upór, to cechy południowców, a Włosi zarażeni bakcylem poszukiwania i igrzysk w tym przewodzili. Lancia dołączyła do swoich narodowych partnerów na torach formuły 1, bo: Ferrari, Maserati, Alfa Romeo i Fiat to już wypróbowani uczestnicy wielkich zawodów z serii Grand Prix. Lancia dołączyła na krótko ale pokazała swój przysłowiowy „lwi pazur”.

  Rozmowę z Jackiem Skibińskim z Warszawy, mechanikiem samochodowym, współwłaścicielem znanego warsztatu AJS zajmującego się serwisem Lancii, Fiata, Alfy Romeo i Ferrari przeprowadził Edward Poskier

Spotkanie z Andrzejem Skibińskim z Warszawy zaliczam do jednych z najciekawszych w temacie motoryzacji, bowiem osobowość rozmówcy, tematy, wiedza i wspomnienia jakimi się ze mną podzielił nie mają sobie równych! Czas tak szybko ucieka, wspomnienia zacierają się, ludzie odchodzą i każde spotkanie z polskimi bohaterami rajdów samochodowych tamtych szalonych lat jest pasjonujące i wielce ciekawe.

  W Bielańskim Centrum Edukacji Kulturalnej ul. Szegedyńska 9A odbyła się Ogólnopolska Giełda Modeli Samochodów. Dzięki uprzejmości gospodarzy dyrekcji BCEK, sekcji modelarskiej „Śmigiełko” (Ośrodek Pracy Pozaszkolnej) oraz organizatorom modelarzom Leszkowi „Leonowi” Partyce z Warszawy i Krzysztofowi Szolcowi z Piaseczna mogliśmy podziwiać najpiękniejsze autka jakie wykonali najzdolniejsi modelarze.

W niedzielę 22. listopada 2009 r. późnym wieczorem oglądałem w TVN Turbo program z cyklu „Zakup Kontrolowany” (powtórzony w poniedziałek). Tym razem dla rzekomego klienta prezenter TVN Turbo wybierał limuzynę spośród kilku aut. W szranki stanęły Jaguar XJ8, Audi A8, Mercedes-Benz S („bunkier”) i Lancia Thesis, wszystkie samochody z kilku i nasto letnim rodowodem, zadbane i ładnie utrzymane.  Niestety komentowanie Lancii przez prezentera TVN Turbo nazwałbym skandalem.

Adama poznałem na Zlocie lanciaklub.pl Gran Turismo 2009 w Podlesicach. Zwrócił moją uwagę wiedzą na temat Lancii, skromnością, inteligencją i obiektywizmem. Przyjechał z Torunia znakomicie utrzymaną Thesis z 2002 r., siln. 2.4 jtd, moc 180 KM, auto cechuje jak mówi niskie spalanie i rewelacyjne osiągi, słowem to co każdy szuka, ideał!

Myślę że była to naprawdę niewykorzystana szansa przez Lancię, bowiem wielka szkoda że ten piękny samochód był tylko projektem z serii concept car. Kayak – pokazany po raz pierwszy na salonie Geneva Motor Show w 1995 roku wzbudził żywe zainteresowanie ówczesnej krytyki i świata motoryzacyjnego.

Studio Italdesign Giugaro S.p.A. pokazało na salonie Torino Motor Show 1980 concept car Lancia Medusa. Duży obszerny sedan wzbudził spore zainteresowanie i mieszane opinie. W samochodzie zastosowano siln. rzędowy 4 cyl. o poj. 2.0 l moc 120 KM umieszczony centralnie, napęd tylny, pięciobiegowa manualna skrzynia biegów.

Lancia Trevi - ciekawa i oryginalna planowana do masowej do produkcji, była produkowana tylko przez cztery lata, w sumie wypuszczono (aż lub tylko) ponad 40 tys. egz. Kiedyś miałem okazję przejechać się tym autkiem, większe wrażenie zrobiło na mnie awangardowe wnętrze niż cała reszta.

Nasz ukochany Papież znał się na samochodach, w jego życiu i w czasie jego pontyfikatu przewinęło się setki samochodów. Pierwszym autem była poczciwa Warszawa jeszcze w krakowskiej kurii, były i inne, najwięcej aut miał do dyspozycji w bogatych watykańskich garażach i w letniej rezydencji w Castel Gandolfo.

Leszek Partyka (49 l.) z Warszawy znany w środowisku modelarskim i rajdowym jako „Leon” to niezwykła postać. Człowiek skromny o fenomenalnych zdolnościach manualnych, znawca motoryzacji, szczególnie rajdów samochodowych i ciężarówek. Dawniej był mechanikiem samochodowym wielu teamów rajdowych, zna kierowców, atmosferę i klimat rajdów samochodowych, szczególnie ten z zaplecza, boksów i serwisów.

Lancia Flavia rocznik 1963-66 (tak udało się ustalić z tabliczki znamionowej), jak twierdzi jej obecny właściciel pan Artur Mazuchowski ze Skierniewic, należała do znanej piosenkarki, wielkiej gwiazdy lat 60/70-tych Anny German, dla mnie największej polskiej piosenkarki wszechczasów. Tak czy owak warto w tym felietonie przypomnieć zarówno piękny model Lancii i znaną piosenkarkę.

Kobiety są nierozerwalnie związane z Lancią, w kilku zakładach Lancii we Włoszech i za granicą pracują kobiety zarówno przy produkcji i sprzedaży tych najlepszych autek na świecie. Agencje reklamowe zatrudniają piękne modelki w promowaniu Lancii.

Ilekroć odwiedzam to Muzeum to mam trudności z wyjściem, tyle tu pięknych eksponatów, akcesoriów, bibelotów, literatury i cennych pamiątek że nie sposób to wszystko przejrzeć, dotknąć czy nacieszyć oko. Wszystko przyciąga i zachwyca. Każdy walor ma tu swoją historię, którą chcielibyśmy poznać, ale czy zdążymy?, taki jest klimat dużych Muzeów, gdzie każdy znajdzie coś dla siebie.

Warszawskie Muzeum Motoryzacji to pierwsza i najbardziej zasłużona placówka tego typu w kraju. Jej obecna siedziba jest „przejściowa”, bowiem wciąż szuka się stałej i lepszej lokalizacji dla tej instytucji. Przypomnę że poprzednia siedziba Muzeum mieściła się ul. Żelaznej, dawne zakłady Norblina w Warszawie. Po nowej siedzibie oprowadzała mnie sympatyczna Ania Paczyńska.

Odwiedziłem salon Auto Plus Sp. z o.o. Centrum Motoryzacyjne w Gdańsku przy al. gen. J. Hallera 132, dealer Fiata Auto Poland S.A., istnieje od 1990 r., oferuje duży wybór marek i modeli. Po salonie oprowadzała mnie sympatyczna Małgorzata Malawska – Szef Sprzedaży i Marketingu.

W Bystrej k. Bielska-Białej znajduje się jedna z ładniejszych w kraju kolekcja zabytkowych samochodów marki Lancia, w tym kilka perełek. Pasjonatami kochającymi Lancie są ojciec i syn czyli Jarosław Mrowiec i jego syn Olaf (19 l.).

Wielka Brytania – kraj snobów, kolebka męskich klubów, pionierzy wszelkich fan clubów, działa w tym kraju kilka tematycznych klubów sympatyków marki Lancia, także kluby zrzeszające miłośników wybranych modeli Lancii np. Stratosa. Brytyjczycy lubią się spotykać, bawić, szpanować i chwalić, a mają czym!

W moich wędrówkach po Sopocie i spotkaniach z ciekawymi ludźmi Trójmiasta nie może zabraknąć Mariana Chałubca, kultowej postaci ruchu klubowego sympatyków Lancii w Polsce, od początku związanego z Lancia Klub Polska. Pan Marian wspomina młode lata kiedy to był sympatykiem motocykli związał się ze znanym klubem motocyklowym Trójmiasta „Tarantula”...

Kiedy już zamknęła się droga na pozyskanie oryginalnego Stratosa, jego ceny na rynku szaleją, a i wątpliwa jest w tych oferowanych jeszcze egzemplarzach oryginalność części i podzespołów, pozostają kit cary. Wykorzystała to angielska firma Hawk Cars Limited z East Sussex oferując repliki Lancii Stratos.

  Śledząc historię Lancii, dochodzę do wniosku że jest to najpiękniejsza historia firmy samochodowej na świecie. Sportowe przesłanie Vincenza Lancii, upór jej konstruktorów, nawiązanie walki z najlepszymi, zwycięstwa w różnych wyścigach, dla Lancii nie było rzeczy niemożliwych. Taki temperament, fantazję i upór mogą mieć tylko południowcy, przypomnę mniej znaną historię Lancii w wyścigach na torze Grupy 5, 6 i C.

  Historia firmy Lancia związana jest także z łodziami motorowymi i jachtami. Vincenzo Lancia wzorem Leonarda da Vinci zainspirowany kołyszącymi się w basenie portowym jachtami skonstruował nadwozie samonośne, epokowy wynalazek w świecie motoryzacji.

  Pasy w kolorach błękitu, granatu i czerwieni plus logo Martini – to jeden z najbardziej rozpoznawalnych symboli w historii sportów motorowych. W ub. r. obchodziliśmy piękny jubileusz 40 lecia obecności Martini Racing w sporcie motorowym na świecie (1968-2008).

  Włochy - to największy producent win typu wermut na świecie, a Turyn (Torino) jest stolicą światowego wermutu. Vermuth – wino gronowe z dodatkiem aromatycznych ziół i korzeni (tzw. mieszanka ziół włoskich). Wina aromatyzowane ziołami znane już były starożytnym Grekom i Rzymianom.

  Carrozzeria A.Vignale&C – firma nadwoziowa z Turynu przy Via Cigliano 29/31, miasta kopalni samochodowych talentów, założona w 1948 r. przez Alfredo Vignale (1913-1969), wyjątkowego stylisty, określanego mianem „spokojnego”.

  Do warsztatu Jacka Balickiego już w „nowej” siedzibie rzuciło mnie wyzwanie zobaczenia jedynej w kraju Lancii Aprilii Berlina z 1938 roku, przypomnę że wersja coupe tego modelu jest w renowacji u innych wielkich restauratorów Jana i Macieja Pedów w Gostyniu.

  Chyba nigdzie na świecie nie ma tak pięknej złotej i kolorowej jesieni jak w Polsce, od tej normy nie odbiega również magiczny i piękny o każdej porze roku Sopot. Gdyby nie obowiązki zawodowe (jeszcze) z Sopotu bym się nie ruszał, ale póki co wpadam do Sopotu, odwiedzam znajome kąty, spotykam się z przyjaciółmi, cieszę oko nowymi obiektami architektonicznymi i poluję wzrokowo na Lancie, których tu na północy niestety mało, ale kilka znalazłem.

 „Scuderia-Sopot.pl – entuzjaści rajdów, wyścigów, sportowych samochodów i włoskiej motoryzacji”.

   Od dawna zabiegałem o spotkanie z Rafałem Piaseckim właścicielem i założycielem Scuderii-Sopot legendarnej nie tylko dla Trójmiasta firmy która powstała w 1999 r. i udało się, bardzo sympatyczne spotkanie doszło do skutku.

  Niejednego przybysza odwiedzającego Sopot zaskoczyła zapewne stojąca na postoju często pod dworcem kolejowym w Sopocie srebrna pięknie utrzymana Lancia Kappa. Nie raz korzystałem z tej taksówki, przejażdżka tym samochodem to frajda, niespotykana wygoda i komfort.  Postanowiłem uciąć sobie rozmowę z jej właścicielem panem Leszkiem „Andrzejem” Kozłowskim, sopocianin, od 30 lat na taxi i od 3 lat kontynuuje swoją przygodę z Lancią Kappą.

Cenię ludzi o głębokiej pasji do motoryzacji, do marki którą kochają. Ta miłość nie jest ślepa, jest okupiona kosztem wyrzeczeń, ciężką pracą, ale szczytny cel i efekt ich pracy jest największą nagrodą na jaką mogli zasłużyć (autor).

Rozmowa z Adamem Lustigiem z Gliwic, restauratorem zabytkowych samochodów Lancia.

  Lokalne media pisały że Prezydent Bielska-Białej Jacek Krywult jeździ nowym służbowym samochodem, dwuletnią Lancią Thesis Emblema z dwulitrowym silnikiem o mocy 185 KM.

  Gdy za oknem ziąb, deszcz i nieprzyjemnie, myślami warto powrócić do pięknych i błogich chwil Zlotu Lancii w Podlesicach zorganizowanego przez lanciaklub.pl. Piękna okolica Jury Krakowsko-Częstochowskiej zielona, usiana starymi zamczyskami i pomnikami przyrody była doskonałym wprost bajecznym tłem dla Zlotu, trudno sobie wymarzyć lepszą scenografię.

W czasie mojego ostatniego pobytu (wrzesień/październik 2009) w gorącym i zawsze pięknym Izraelu, zatrzymałem się na dłużej w jednym z najpiękniejszych kurortów świata w Ejlacie.

Kiedyś ktoś powiedział że każdy publicysta motoryzacyjny powinien coś napisać na temat Stratosa, to swoisty hołd oddany temu samochodowi, legendzie światowej motoryzacji. Coś w tym jest, chociaż już napisano tomy artykułów o tym autku, ale legendy nigdy nie za wiele.

Przełom lat 50 i 60 tych XX wieku, to ogromne ożywienie gospodarcze po zawierusze wojennej, to ogromna ekspansja wdrożeń pomysłów, konstrukcji także w motoryzacji. Na brak zamówień nie mogło narzekać słynne włoskie biuro karoseryjne Pininfariny. Po samochodach małych, tanich ekonomicznych przyszła kolej na nieco większe i bardziej eleganckie projekty.

Bielskie Centrum Sprzedaży Fiat Auto Poland S.A. jest jedynym w kraju Centrum przy fabrycznym, znajdującym się przy bielskim zakładzie Fiata. Wybudowane za czasów FSM (Fabryki Samochodów Małolitrażowych) później z dawnego rozdzielnika nazwane Polmozbytem. Adres wciąż ten sam ul. Katowicka 24. Salon tego Centrum pamięta czasy eksponowania tu Syren 105 i PF 126p w różnych wersjach. Mam z tym Centrum osobiste wspomnienia jako były pracownik FSM, tutaj później po latach jako dziennikarz testowałem nowego Stilo (premiera w tym salonie).

W publicystyce motoryzacyjnej zawsze pociągała mnie historia, dla mnie ta powojenna z lat 60/70 jest najbardziej romantyczna i bliska, bo są to czasy mojej młodości, odkrywania świata samochodów. Samochody z tamtych lat cechuje oryginalność, niepowtarzalność, zadziwiające rozwiązania techniczne i niezaprzeczalny romantyzm tych lat.

   Będąc kiedyś w turyńskiej bibliotece i szukając pewnych danych natrafiłem w starych czasopismach na pasjonujące opowiadanie o Vincenzo Lancii, założycielu firmy Lancia, opowiadanie tak malownicze, ciekawe jak wszystkie z końca XIX wieku o wielkich ludziach. Chyba dawniej czasy były bardziej romantyczne, upór, charyzma, pracowitość, wiara  i fantazja tamtych ludzi sprawiały o powodzeniu ich marzeń i planów.

Był to jeden z najbardziej malowniczych i ciekawych samochodów skonstruowanych przez Lancię, zastąpił wysłużoną Appię, a jego konstruktorzy zapewne nie przewidzieli że tworzą legendę.  Projektantem/konstruktorem tego samochodu był Antonio Fessia. Debiut Fulvii nastąpił na słynnym salonie samochodowym w Genewie w roku 1963.

 Lancia zapisała się złotymi zgłoskami w światowej motoryzacji wieloma pionierskimi rozwiązaniami, wiele z nich zastosowano w legendarnym modelu Aprilia. Przypomnieć należy że model ten miał swoją premierę w 1935 r., jego seryjna produkcja ruszyła w 1936 r. i trwała do roku 1949.

W 2006 roku firma Lancia obchodziła piękny jubileusz 100-lecia założenia firmy, jakże znaczącej dla włoskiej i światowej motoryzacji. Obecnie Lancia jest wcielona do koncernu FIAT i jest jedną z najbardziej znanych włoskich marek samochodowych na świecie

W sobotni wieczór 26 lipca byliśmy na warszawskim Rynku Starego Miasta gdzie odbywał się jeden z koncertów oryginalnego jazzowego festiwalu który na stałe zapisał się  w kalendarzu stołecznych imprez muzycznych. Festiwal o światowym zasięgu gromadzący co roku wielkich muzyków i rzesze sympatyków jazzu, którzy i tym razem nie zawiedli, przybywając tłumnie na koncerty gwiazd.