Maltańskie wspomnienia

Pokłosie dziennikarskiej wizyty na Malcie „Malta Press Tours – czerwiec 2010”

„Motoryzacyjna Malta”

(egzotyka i nowoczesność)

Republika Malty jest krajem gdzie znaleźć możemy  piękne przykłady dawnej motoryzacji, należą do nich wszędzie spotykane malownicze autobusy miejskie angielskie konstrukcje z lat 50/60/70 m.in.  z markami Leyland, Bedford, Ford, AEC, Cummings i innymi. Autobusy w barwach żółto-pomarańczowych stały się charakterystycznym obrazkiem maltańskich miast, są nawet modeliki-gadżety sprzedawane jako pamiątki z Malty. Przejechać się takim autobusem to frajda!
Skoro o autobusach to muszę wspomnieć o wycieczkowych, piętrowych odkrytych autobusach „City Sightseeing Malta” to najlepszy sposób zwiedzania maltańskich miast! Brytyjską pamiątką na ulicach Malty są spotykane jeszcze samochody osobowe z lat 60/70, niektóre pięknie zachowane: Triumph, Austin, Rover, MG, Hilman, Vauxhall, Ford (GB)… to już perełki światowej motoryzacji, w ciepłym i suchym klimacie pojazdy dożywają bardzo sędziwego wieku.
Na Malcie jest piękne muzeum motoryzacji Malta Classic Car Collection Museum w Vallettcie z unikatowymi eksponatami, myślę że właśnie im nigdy nie zabraknie eksponatów, bo te często stoją zapomniane na ulicach, więcej o tym Muzeum napiszę w osobnym reportażu.  Po Brytyjczykach został także ruch lewostronny na Wyspach, dlatego wiele angielskich firm upatruje tu rynek zbytu na swoje autka co widać w popularności np. Mini-Coopera, Rovera czy Jaguara, także Maltańczycy chętnie przywożą auta z Wielkiej Brytanii.
Malta to okresowe kwalifikowane Rajdy samochodowe, na zamkniętych trasach i bezdrożach dopuszcza się też samochody przystosowane do ruchu prawostronnego, szczególnie Maltę upodobały sobie Rajdy klasycznych samochodów „Grand Prix de Malta Classic” – Rajd turystyczny i konkursem elegancji. Działają tu znane kluby motoryzacyjne jak: największy Touring Club Malta (TCM), oraz malowniczy American Auto Club Malta skupiający sympatyków aut amerykańskich, są też i inne Kluby, wszystkie organizują zloty, pokazy, rajdy, Maltańczycy kochają samochody i samochodowe imprezy.
Na ulicach właściwie jeżdżą wszystkie marki, większość jednak to samochody nowe, ze swojskich klimatów spotkać tu można Skody 105, Felicje, Łady Samara i starsze modele, rumuńskie terenowe ARO. Nowe Skody Octavie i SuperB to już klasyka jak w całej Europie. Na zatłoczonych ulicach popularne są Smarty, Mini-Coopery, Fiaty Panda (dużo starszych modeli), Peugeot, Citroen, Mazda i Toyota, tych marek jest zdecydowanie najwięcej, powoli pokazują się indyjskie TATA i rewelacyjne ekologiczne Reva EV.  Przewagą na wyspie są małe samochody, często cabrio i z otwieranym dachem (ciepły klimat).
W bogatych dzielnicach i w pobliżu Mariny spotykamy luksusowe marki jak: Porsche, MB, Jaguar, Corvette, Ferrari. Z włoskich marek najpopularniejszy Fiat, wszystkie modele, często widuje się Alfę Romeo, niestety prawie w ogóle Lancii (!), w czasie pobytu spotkałem na trasie jeden egz. Musy (!).  
Jest to niepokojące, dlaczego brak tu tej marki?!,  to wskazówka dla dealerów i importerów, bo przecież w rozmowach z Maltańczykami Lancia jest znana szczególnie model Delta Integrale, który tutaj uchodzi za klasyka wszechczasów, auto oryginalne i dobrze zachowane u kolekcjonerów jest tu wysoko cenione. Lancia jest tu marką wybitnie niszową, ciekawe bo  przecież z Malty najbliżej jest do Włoch.  
Maltańczycy jeżdżą szybko i niebezpiecznie, drogi są dobre i dobrze oznakowane, policja widoczna tylko w dużych miastach, tu najwięcej drobnych kolizji. Ruch lewostronny przysparza dużo problemów turystom z kontynentu, dlatego wypożyczalnie aut są tu mniej popularne, piesi muszą szczególnie uważać przy przechodzeniu przez ulice, szczególnie tam gdzie nie ma oznaczonych pasów.
Co ciekawe, w dużych metropoliach nie słyszy się syren pogotowia, (raz tylko słyszałem pogotowie na sygnale) co w innych miastach Europy jest rzadkością. Autokary turystyczne nowoczesne dobre marki to główny transport turystów, dużo jest busów ale o różnej kondycji. Taksówki np. w Sliemie byle jakie, ale na Gozo same nowe modele dużych aut, w białych barwach z czerwonymi napisami. Promy to popularne środki transportu w wyspowym krajobrazie Malty, świetne drogi dojazdowe do portów, parkingi, nowoczesne wielkie promy doskonale dostosowane do transportu wszelkich pojazdów. Na ulicach Valletty stylowe dorożki konne, policja ściga źle zaparkowane auta, tłok.
Turyści na Maltę rzadko wybierają się samochodami, choć jest dużo linii promowych, głównie przylatują samolotami i przypływają wielkimi wycieczkowcami. Malta jest krajem pięknym i atrakcyjnym turystycznie, coraz to bardziej popularnym wśród turystów, ale jeśli wziąć pod uwagę bliskość np. czas przelotu z miast Europy na Maltę to jest to kraj drogi.

Amphicoach Tourist - specjalność Malty!

Ciekawostką motoryzacyjną z Malty są ziemnowodne autobusy turystyczne, Malta jako pierwszy kraj na świecie opracowała i podjęła się produkcji seryjnej takich autobusów. Przecierałem oczy ze zdumienia widząc w Vallettcie pływający po Zatoce autobus!  Autobus o oznaczeniu GTS-1  skonstruował Anglik George Smith mieszkający na Malcie, opatentował go i po kilkuletnich próbach wdrożył do produkcji. Egzemplarze tego autobusu widuje się głównie na Malcie lecz firma ma już zamówienia na kilka lat z całego świata! Produkcją zajmuje się firma G Smith Group of Companie na Malcie (Amphibious Technology) nadwozie zaprojektował znany producent Irisbus, oryginalna nazwa pojazdu to Amphicoach. Pojazd posiada silnik Iveco Diesel Tector Common Rail Turbo Intercooler 2/4 WD, na lądzie osiąga szybkość 100 km/h, zabiera 50 pasażerów, super luksusowe wyposażenie, pojazd kosztuje ponoć bagatelka 300 tys. euro. Jedyne co potrzebuje ten bus to utwardzony wjazd i wyjazd z akwenu. Proszę – mała Malta potrafi!

Tyle w skrócie o moich maltańskich spotkaniach z motoryzacją. Zachęcam do zaplanowania wizyty w tym kraju,  bajkowo pięknym i malowniczym również motoryzacyjnie!

Edward Poskier

Fot. Edward Poskier, z archiwum autora oraz:

 G Smith Group Companies Malta

 Malta Classic Car Collection Museum